« Canlılarda Kromozom Aksaklıkları | Main | Boşaltım Ve Organlarının Gelişime Biçimi »
Cinsel Farklılaşma Neden Olur
By admin | Nisan 26, 2008
CİNSEL FARKLILAŞMANIN MEYDANA GELİŞ BİÇİMİ
Normal insan hücrelerinin çekirdeklerinde kırk altı kromozom vardır. Bunlardan birbirine benzeyen yirmi iki çifte otozom denilir. Çeri kalan bir çift ise cinsiyet kromozomudur. 22 X yapısındaki bir yumurtacık, 22 X yapısında bir spermatozoit tarafından döllenirse, ortaya 44 XX yapısında bir hücre çıkar ve bir kız çocuğu doğar.
Bu konuda embriyonun erkek ya da dişi olmadan önce geçtiği, birbirlerinden farklı düzeylerdeki aşamaları göz önünde tutmak gerekir. Bunlar kromozom düzeyi, gonadlar (erkekte erbezle-ri, kadında yumurtalıklar) düzeyi ve yapısal (somatik) düzeylerdir. Sözü edilen son düzey asıl cinsiyet organlarının (vulva, dölyolu, dölyatağı, fallop boruları, penis, erbezlerini içinde bulunduran skrotum torbası) meydana geldiği ve ergenlik zamanında beliren ikincil cinsel özelliklerin (ses tonu, vücuttaki kılların çoğalıp dağılması, göğüslerin gelişmesi) ortaya çıktığı devrede tamamlanır. Kromozomlar üreme hücrelerini oluşturan ve hormon salgılayan cinsel bezleri (gonadları) meydana getirir ve bunlara gerekli biçimi verirler. Cinsiyet kromozomlarının, XX ya da XY yapısında olmasına göre yumurtalık veya erbezleri ortaya çıkar. Üreme hücrelerini oluşturan ve hormon salgılayan cinsel bezler sadece yumurtacıkları ya da spermatozoitleri oluşturmakla yetinmezler. Ayrıca bazı cinsel hormonları da salgılarlar. Bunlar erkekte testoste-ron, kadında ise östrojenler ve proges-teron hormonlarıdır. Embriyon, testosterondan bir katkı alıp almamasına göre, erkek ya da dişi olur. östrojenle-rin cinsel farklılaşma sırasında oynadıkları rol çok önemsizdir. Cinsel farklılaşmada, kolaylıkla tahmin edileceği gibi olağan kuralların dışına çıkmaya elverişli çok karmaşık bir işleyiş düzeni vardır. Kromozom anormalliğinin sonucu olan Turner belirtisinden daha önce söz etmiştik. Ancak başka anormal durumlar da vardır. Bunların en yaygınlarından biri Klinefelter belirtisidir. Bu durumda, mikroskopla yapılan inceleme, kromozom yapısının 44 XXY olduğunu ortaya çıkarır. Bu kusurlu yapıyı taşıyan kişilerde, erkek cinsinin gerektirdiği dış cinsel organlar olmakla birlikte, gerçek anlamda erbezleri yoktur. Üreme hücrelerini oluşturan ve hormon salgılayan cinsel bezler düzeyindeki diğer hastalık halleri, çoğu kez cinsiyet belirsizliğine yol açar. Bazı hastalıklar aşırı erkek hormonu üretilmesi sonucunu verirler. Eğer embriyon bir erkek çocuk olmaya yönelmişse bu durum kötü bir etki doğurmaz. Buna iki çekirdek birbiri ile kaynaşınca asıl dölleme devresi adı verilen bölüm sona erer ve yumurta bölütlenme devresine geçer. Kromozomların her biri uzunluğuna bir bölünmeye uğrar. Çekirdek, her birinin içinde kırk altı kromozomun bulunduğu iki bölüme ayrılır. Hücrenin arta kalan kısmı da kendi içinde bölünür. Bu bölümlerin her biri kırk altı kromozomdan oluşmuş bir çekirdeği içerir. Böylece yumurta iki eşit parçaya bölünecek olan iki hücreden meydana gelmiş olur. Bu eşit bölümler de kendi yapılarında aynı işleme devam ederler. Bu işlemler embriyoloji bilimi uzmanlarının “moruia” (embriyonun hücrelere dolu yuvarlak bir yapıdan meydana geldiği devrej ismini verdikleri oluşum gerçekleşinceye kadar sürer. Parçalara ayrılma süreci birkaç gün boyunca devam eder. Döllenmiş olan hücre, hacmi aynı oranda artmadan daha küçük hücrelere bölünür. Fallop boruları içinde bulunacağı süre boyunca (dört ile altı gün arası) kendi yedek besinlerinden başka bir besin kaynağına sahip olmadığından hacmi artr”" Aşağı yukarı dördüncü günden itibaren morulanın ortasında bir boşluk oluşmaya başlar. Vesikül denilen bu boşluk oluşunca embriyon sıvı ile dolu küçük bir yuvarlak biçimini alır. Yuvarlak yapının iç.yüzünde asılı bir hücreler kümesi’ise embriyon tomurcuğu adını alır. Bu devrede embriyon blastula (embriyonun oyuk bir yuvarlaktan meydana geldiği devre) adını alır. Embriyonu dışından çevreleyen hücreler, beslenme hücreleri (trofoblast) adını taşır, ileride embriyonu besleme görevini bunlar yerine getirecektir. Yine bu hücreler kısa bir süre sonra plasentayı meydana getirmek için çalışmaya başlayacaklardır. Bu arada embriyon tomurcuğu da giderek gelişip gerçek embriyonu meydana getirmek için değişmeye başlayacaktır. Döllenmenin fallop borusunda meydana geldiği yer ile, yumurtanın yerleştiği dölyatağı arasındaki mesafenin aşılması, fallop borularının kasılma hareketleri ve bu boruların iç yüzeyinde bulunan ve tüyieriyle yumurtayı dölyatağına itmekle yükümlü olan özel hücrelerin aracılığıyle gerçekleşir. Ancak bazen bu aşamada aksaklıklar olabilir ve yumurta dölyatağı yerine yumurtalığa ya da fallop borusuna yerleşir. Bu duruma dış gebelik denir ve ağır hastalık hallerine yol açabilir. Yumurta beşinci güne doğru dölyatağına girer. Burada yirmi dört saatten kırk seki2 saate kadar uzayabilen bir süre boyunca serbestçe kendini dalgalanmaya bırakır. Sonra beslenme hücreleri tarafından meydana getirilmiş olan küçük kökleri, yani dış yüzeyindeki tüyleri aracılığı ile sağlam bir biçimde yerleşir. Bu dönem yuvalanma devresidir. Yumurtanın yerleşmesi ancak dölyata-ğının iç yüzeyini kaplayan zarın “alıcı” devrede olması halinde gerçekleşebilir. Yani dölyatağmm blastulayı besleyecek maddelere sahip olması gereklidir. Bu dav genellikle âdet çevriminin on sekizinci ve yirmi beşinci günleri arasıdır Yumurtacığın oluşumu (yumurtalık tarafından yumurtacık çıkarılması) genellikle âdet devresinin on dördüncü günü gerçekleşir. Eğer döllenme meydana gelirse, yumurta dölyatağına aşağı yukarı yedi gün sonra ulaşır. Bu sıradi dölyatağı zarının alıcı gücü yüksek bir aşamada olur. Zira, yumurta âdetin yirmi birinci günü dölyatağına gelmektedir. Yuvalanma ancak bu koşulların
gerçekleştiği süreye rastlarsa oluşabilir. Bir kadın kesin olarak gebe olduğunu anladığında, yani zamanı geldiği halde âdet görmediğinde yumurta on, ya da on beş günden beri dölyatağına sağlam bir biçimde verleşmis durumdadır. Yuvalanma sırasında, embrıyon tomurcuğu vesikülün içinde hafif bir çıkıntı biçiminde belirir. Bu arada, birçok küçük tüyleri olan beslenme hücresi de yavaş yavaş plasenta niteliğini almaya başlar. Embriyon tomurcuğu üzerinde belkemiği taslağı biçim almaya başlar.
Bu Sayfayı Arkadaşlarınıza Gönderin..!
Kategoriler Cinsel Sağlık, Gebelik, Genel Sağlık, Hastalıklar, Kadın Sağlığı, Üroloji |
