« Üreme Ve Kalıtım | Main | Canlılarda Cinsiyet Nasıl Belirlenir »
İnsanlarda Cinsiyetin Belirlenmesi
By admin | Nisan 26, 2008
CİNSİYETİN BELİRLENMESİ
Gelişmiş türlerde, özellikle insanda cinsiyet, döllenme anında belirlenir. Meni (sperma) hem bir erkeğin, hem de bir dişinin doğumuna elverişli oranda spermatozoit içerir. Bu nedenle cinsiyetin belirlenmesinde, hiç bir özel rolü olmayan yumurtanın bir “erkek” spermatozoit tarafından ne kadar döllenme şansı varsa, bir dişi spermatozoit tarafından döllenme şansı da o kadardır.
Bununla birlikte doğada, organizmalarında dişi ya da erkek oluşun belirlenmediği canlılar da vardır. Hatta bunlardan bazılarının yaşantıları boyunca cinsiyetlerinin değişmesi olanağı bile bulunmaktadır. Hem erkek, hem dişi olan canlılar da vardır. Bunlara erdişi (hermafrodit) denir. Ayrıca ne erkek, ne dişi olan, yani cinsiyetleri olmayan canlılar da vardır. Bir tür deniz solucanı olan Ophriotrorcha puerilisin dişisi, birkaç gün kadar aç kaldıktan sonra erkeğe dönüşür. Kabuklu hayvanların büyük bir bölümünde de aynı durum söz konusudur. Sümüklüböcek ve kabuksuz sümüklüböcek erdişidirler. İstiridyelerin bazı türleri, ilk yaşantı yılları boyunca erkekken daha sonra dişi cinse dönüşürler. Kaliforniya istiridyesi ise yaşantısı boyunca birkaç kez cins değiştirir. Belirli bir örgütleri olan ve toplu biçimde yaşayan böceklerin durumu da son derecede ilginçtir. Arılarda dişi işçilerin hemen tümünün cinsiyeti yoktur. Üretim işlevi sadece arı beyleri, arı kraliçeleri ve erkek arılar tarafından yerine getirilir. Biyolojinin kalıtım alanındaki ilerlemelerinde, sirke sineği (drosofila) üzerinde gerçekleştirilmiş olan deneylerin rolü büyüktür. Çok hızlı üreyen bu böceğin hücre yapısı basit, hatta bazı bez kaba bir biçimdedir. Bu nedenlerle kalıtım alanında çalışan bilim adamları araştırmalarını bu böcek üzerinde gerçekleştirirler. Bu böcekle yapılan deneyler kromozom oluşumunu ve cinsiyetin belirlenmesinde önemli yeri olan öğelerin daha iyi tanınmasını sağlamıştır. Çünkü cinsiyetin belirlenmesi olayı, sirke sineğinde, gelişmiş türlerde ve insanda aynı biçimde meydana gelmektedir. Cinsiyetin, cinsin belirlenmesi konusunda uzun yıllar kişisel fikirler ileri sürülmüş, bitip tükenmeyen tartışmalar yapılmıştır. Günümüzde ise bu alanda, birçok kesin bilgilere ulaşılmıştır.
Normal inşan hücrelerinin tümünün çekirdeklerinin içinde, kırk altı tane ince iplikçik vardır. Bunlara kromozom denilir. Bu kromozomların yirmi iki çifti birbirine benzer (bunlara otozom denilir). Geri kalan bir çifti ise, cinsiyet kromozomudur. Kadında cinsiyet kromozomları birbirlerinin aynıdır ve her biri X harfi ile belirtilir. Bu nedenle mikroskopla yapılan hücre incelemesinin sonucu, kadında 44 XX olarak belirtilebilir. Erkekde ise, iki cinsiyet kromozomu birbirlerinden değişik niteliktedir. Biri kadının X kromozomunun aynıdır; buna karşılık öbürü ise daha küçüktür. Bu küçük kromozom Y harfi ile gösterilir. Bu durumda, erkeğin hücre yapısı (karyotipi) 44 XY olarak belirtilir.
iki tane X kromozomuna sahip olan kadında, ikincisinin varlığı çekirdekte oulunan ve Barr cisimciği denilen özel bir çıkıntı ile belirlenir. Bu nedenle, bir kişinin “gerçek cinsiyetini” belirlemek için mikroskopla yapılan bir incelemede Barr cisimciğinin varlığını ya da yokluğunu tespit etmek yeterli olur. Cinsel organlarının doğuştan kusurlu bulunması nedeniyle bir kişinin cinsiyeti üzerinde karar verebilmenin olanak dışı olduğu durumlarda, bu inceleme çok büyük yarar sağlar. Kromozom durumunun ortaya çıkarılmasından sonra uygun yönde ameliyat yapılarak bir düzeltme olanağı elde edilebilir
Bu Sayfayı Arkadaşlarınıza Gönderin..!
Kategoriler Cinsel Sağlık, Genel Sağlık, Hastalıklar, Kadın Sağlığı, Üroloji |
